Tượng đài Chiến thắng sông Lô - nơi đây không chỉ là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia mà nó còn là địa chỉ đỏ gắn liền với chiến công hiển hách của cha ông trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trên dòng sông Lô lịch sử (24/10/1947).
Năm 1987, nhân dịp kỷ niệm 40 năm Chiến thắng Sông Lô, một tượng đài đã được xây dựng trên quê hương Đoan Hùng để ghi nhớ chiến công hiển hách, đi vào lịch sử trong cuộc trường kỳ kháng chiến chống Thực dân Pháp của dân tộc ta. Tượng đài được xây dựng trên đỉnh núi Đồn ngọn núi có độ cao hơn hẳn so với những quả đồi xung quanh với tổng diện tích 2,6ha. Quy hoạch di tích tượng đài được tạo mặt bằng và kè đá mang hình cánh cung cao vút về phía trước trông giống như một con tàu đang lao tới phía dòng sông. Hai bên và phía sau là đường dạo thăm quan có lan can thấp. Bên trái xây theo đường cong có những đoạn gấp khúc thể hiện ý nghĩa lịch sử: Chiến thắng sông Lô đã bẻ gãy gọng kìm chiến lược của thực dân Pháp.
Giữa trung tâm là đài chiến thắng mang hình tượng một ngọn lửa cháy bất diệt đang tỏa lên bầu trời nguồn năng lượng vô tận của Chiến thắng Sông Lô. Thân đài được thiết kế rất nhiều góc cạnh đồ sộ và được ốp bằng những viên gạch nhám có màu hồng nhạt xếp khít với nhau. Trên bốn mặt xung quanh của đài tưởng niệm có trang trí tám bức phù điêu miêu tả chiến thắng sông Lô và khái quát một số nét tiêu biểu của truyền thống quê hương, con người Đoan Hùng...
Phần tượng gồm năm bức tượng của năm nhân vật tượng trưng cho các lực lượng tham gia chiến đấu trong chiến thắng sông Lô. Những gương mặt tươi sáng, hân hoan, dáng đứng hiên ngang nắm chắc tay súng, tư thế như sẵn sàng chiến đấu. Hai bên tượng đài là biểu tượng thân tàu và những đợt sóng vút cao, thể hiện ý tưởng về một con tàu chiến thắng trở sức mạnh đoàn kết của dân tộc đang rẽ sóng ra khơi.
Tượng đài chiến thắng sông Lô được công nhận là di tích lịch sử văn hóa quốc gia vào năm 1997. Nơi đây chính là cầu nối giữa quá khứ hào hùng và tương lai tươi sáng của dân tộc, để thế hệ trước trao lại cho thế hệ sau, để truyền thống lịch sử của quê hương cách mạng được gìn giữ và tiếp nối./.
Bài, ảnh: Nguyễn Tình